Biems thuisreis, hoofdstuk 1: Naar zee!

De waddenzee klotst tegen de stenen van de dijk. Zeewier glijdt in de trage golfslag heen en weer over de grijsbruine bodem. Tussen de stenen scharrelen krabben. De waddendijk ligt tussen Texel en de waddenzee en beschermt de een tegen de ander. Niet meer dan een lage wierdijk is het, waar vele mannen met kruiwagens zand en stenen aan gewerkt hebben. Bovenop grazen schapen in de verkoelende zeewind en onderaan, waar het zoute water tussen de kopzuigers klotst, zoeken kleine krabben een goed heenkomen. Het ruikt er naar rotting, naar dode vis, zeeslib en zout water. Op het lui bewegende water legt de opkomende zon een baan van helder goudgeel licht

De mannen lopen zwijgend langs de dijk. Hun klompen klossen op de stenen. In groepjes van drie komen ze voorbij; de bemanning van de Texelse blazers, op weg van hun huizen in Oost en Oosterend naar de haven van Oudeschild, op weg naar een week op zee. Een stuurman, een matroos en een ‘dordemannetje’ of ’kokkie’. Jonge kerels zijn het, jongens sommige nog. In een zak op hun rug dragen ze de voorraad voor een week; een stel schone kleren, eten en olie voor het kookstel.
De TX 21 wordt bemand door stuurman Biem Vlaming, zijn buurman Korneel van der Vis is opstapper en vandaag loopt ook de zoon van Biem mee. Jonge Biem is van de week twaalf geworden en gaat als dordemannetje mee aan boord. Biem ziet niet hoe mooi de zon opkomt boven de waddenzee, niet de opspringende vis die de baan van de zon in kringen uiteen doet spetteren. Hij ziet niet de krabben die wegvluchten voor zijn voeten, hij ziet nauwelijks de voeten van zijn vader die vlak voor hem loopt. Zijn zak ligt zwaar op zijn schouder; moeder heeft hem behalve een stel droge kleren ook eten voor een week meegegeven. Biem voelt zich groot en sterk; hij mag mee aan boord! Het kost hem moeite om niet te rennen of te springen. Hij wil zoveel vragen aan vader en Korneel, maar hij zwijgt als een échte man.
Vorige week zei vader dat het tijd werd dat hij meeging aan boord; als ze een plek als tweede man voor zijn broer Pieter zouden vinden. Pieter had willen blijven, en de plek van Korneel innemen. Maar vader had dat niet goed gevonden.
‘Met een heel gezin aan boord, dat is niks als ruzie’ had vader gezegd. ‘en stel je voor dat er wat gebeurt met de blazer, dan is moeder in één klap alleen.’
En zo loopt Pieter nu met zijn neef Klaas Vlaming op weg naar de Tx 12. Gerrit Plaatsman is hun dordemannetje. Biem hoort dat ze kort achter hem lopen.

Even voor zonsopgang zijn de mannen van huis vertrokken. Moeder had hun uitgezwaaid, dat doet ze niet altijd, weet Biem. Hij weet ook dat moeder het niet fijn vind dat nu haar man en twee zoons op zee zitten. Maar er moet ook vis gevangen en geld verdient worden. En alleen is ze niet in huis, zusje is er nog. Biem denkt aan de kleine mollige armpjes om zijn nek, die ochtend voor hij naar buiten stapte. Zus kan natuurlijk niet begrijpen dat hij nu met vader op zee gaat, ze weet amper wat een schip is en een week is voor haar een eeuw.
Biem is met vader en Pieter het Mosselpad afgelopen naar de dijk, waar Klaas op hen had staan wachten. Bij Nieuweschild was Gerrit ook aan komen lopen, met een groep Oosterenders die op weg waren naar hun eigen blazer. Biem kende er een heel stel van, vooral de jongens. Maar hij had niet anders gedaan dan geknikt en goedemorgen gebromd, net als zijn vader. En in stilte was het verder gegaan, tussen de dijk en de zee.
Terwijl ze langs het wad lopen, wordt het steeds lichter. Als ze een bocht om gaan ziet hij voor de rede de grote schepen van de compagnie liggen. Die liggen te wachten op gunstige wind en tij om helemaal naar de oost te gaan, weet Biem. Hij rilt bij de gedachte; zoveel maanden van huis, in een vreemde wereld. Hij heeft gehoord dat de mensen daar een andere kleur hebben en dat het er altijd warm is. Nee, hij blijft liever op Texel.
Om de volgende bocht in de dijk ziet Biem de wieken van de traanroeier, de molen van Oudeschild boven de dijk uitsteken naast een woud van masten, de vloot die in de haven ligt. Biems hart klopt sneller van opgewonden blijdschap: hij gaat aan boord!

Als de Blazer de haven uitvaart, staat Biem op het dek en kijkt naar de zee, de dijk, het dorp Oudeschild en in de verte ziet hij ook de toren van Oosterend. Om hem heen klotsen de golven tegen de blazers die uitvaren, stuurlui en matrozen roepen naar elkaar, zeilen klapperen en de wind zingt om zijn hoofd. De geur van de zee, van het getaande wand en de zeilen dringt in zijn neus. Ze varen vlak langs een compagnieschip, wat hoog boven hen uittorent. Biem kijkt omhoog naar de gesneden en kleurig beschilderde spiegel. Daarachter woont de kapitein, weet hij. Wie weet waar dit schip straks naartoe gaat.
‘Zeg, wat sta je hier te dromen maatje, heb je geen werk te doen?’ De stem van Korneel klinkt vriendelijk, maar Biem verstaat ook dat er niet met hem te spotten valt.
Een beetje bedeesd lachend kijkt hij Korneel aan. ‘Ik stond alleen te kijken naar dat schip, wat een hoogte zeg, hoe kom je ooit daarboven?’ Korneel lacht, hard en schaterend.
‘Daarboven? Om daarboven te komen moet je in het juiste bed geboren worden! Hou jij je maar bij de blazer. Daar is genoeg werk te doen en te verdienen. Die dure heren van daarboven eten de vis die wij voor ze vangen en roken.’
Voor de wind zeilen ze het wad op. Biem kijkt naar de dijk, de molen van Oudeschild, de contouren van het eiland.

Als de draaiende wieken van de molen de Traanroeier achter de horizon verdwijnen en hij zich omdraait om benedendeks te gaan, ziet hij zijn vader; stoer en sterk staat hij met het roer in zijn handen op het achterschip. Biem ziet zichzelf daar al staan, later. Zou hij met zijn broer de haven uit gaan? En wie wordt er dan kapitein? Biem schudt zijn hoofd, niet te veel nadenken, eerst maar eens aardappels schillen voor het eten zo. Hij opent het kleine deurtje en gaat benedendeks.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s